Beheer je een gebouw, dan helpt het om te weten waar verstoppingen vandaan komen. Veel ervan is te voorkomen: door goede aanleg, door onderhoud of door gebruikers te vertellen wat niet in de afvoer hoort. En sommige oorzaken zijn zo onverwacht dat we ze je niet willen onthouden.
De leiding zelf
1. Een gebroken of verzakte leiding
Niet spectaculair, wel veelvoorkomend, en van buitenaf niet te zien. Door gronddruk en trillingen verzakt een leiding en scheurt die af, vaak bij de gevel. De buisdelen liggen dan scheef tegenover elkaar. Papier blijft achter de scherpe rand hangen en het afvalwater loopt de kruipruimte in. Stank, vliegjes of een verzakking in de bestrating zijn vaak het gevolg. Lees meer over repareren en herstellen.
2. Te weinig afschot
We staan soms te kijken van wat we onder de vloer aantreffen. Zoals een keukenafvoer van 15 meter lang die over de hele lengte waterpas ligt. Dat gaat een paar maanden goed. Dan groeit het vuil aan en slibt de buis dicht. Voor de aanleg geldt één regel boven alle andere: water loopt niet omhoog.
3. Te veel afschot
Hoe schuiner, hoe beter? Nee. Loopt een leiding te steil af, dan stroomt het water zo snel weg dat het vaste vuil achterblijft. Dat wil rustig meedrijven richting het hoofdriool. Ook een wildwaterbaan geeft verstoppingen.
4. Te veel haakse bochten
Zo af en toe treffen we de keukenafvoer van een doe-het-zelver aan: om alles passend te krijgen, zijn er tien haakse bochten achter elkaar gelijmd. Het water komt er uiteindelijk wel doorheen. Maar zit de boel verstopt, dan krijgt geen ontstoppingsveer er nog doorheen en moet het hele bouwwerk eruit. Hardloopbanen zijn niet voor niets ovaal: ruime bochten lopen gewoon makkelijker.
5. Iets wat bij de aanleg is achtergebleven
Bij het doorveren van een keukenafvoer kregen we de veer eens bijna niet meer terug. Na een flink gevecht kwam de oorzaak naar buiten: een complete vaatdoek. Die was tijdens het plaatsen van de keuken in een open buis gestopt tegen de stank. Daarna was hij vergeten en waren de bochten er zo overheen gelijmd. Het komt vaker voor dan je denkt. Controleer na een verbouwing of alle afvoeren vrij doorlopen.
6. Een kabel of leiding dwars door de rioolbuis
Nieuwe zonnepanelen, en sindsdien een enorme stank in huis. Bij nader onderzoek zaten er twee gaten in de standleiding, de verticale rioolbuis. De monteurs hadden de kabel van de panelen op het dak naar de meterkast door de rioolbuis getrokken. Zonne-energie, met rioolgas erbij. Vuil blijft achter zo'n kabel, schroef of boring hangen, en door de gaten ontsnapt rioollucht. Hoe je zo'n lek opspoort, lees je bij stankonderzoek.
7. Een afgebroken ontstoppingsveer
Geloof het of niet, maar we treffen regelmatig een stuk veer aan van een eerdere poging tot ontstoppen. Afgebroken door metaalmoeheid, of losgeschoten omdat de verbindingen niet waren gecontroleerd. Zien we zo'n veer op de camera, dan vraagt de klant natuurlijk hoe die daar komt. Zo'n stuk zit klem en houdt alles tegen wat erlangs moet.
8. Een gedeelde leiding
In een woongebouw of een rij woningen zijn meerdere gebruikers op dezelfde leiding aangesloten. De overlast ontstaat dan bij de één, terwijl de oorzaak bij de ander ligt.
Hoe ver dat kan gaan, zagen we bij een verstopt toilet waar al iemand met een veer aan de slag was geweest. Die liep vast en trok zo'n twintig kledingstukken uit het riool, maar de buis liep nog steeds niet door. Hij bleef het herhalen, totdat de buurvrouw geschrokken naar buiten kwam. Door een verkeerde aansluiting was de veer via haar toiletpot omhooggekomen en had die zich over de badkamervloer in haar stapel was geboord. Bij elke keer terugdraaien verdween er weer een deel van haar kleding via het riool naar de buren. Wij mochten haar toiletpot vervangen en haar geruststellen. Haar kleding werd vergoed.
Voor een VvE of beheerder is het daarom nuttig om te weten hoe het stelsel loopt. Nog een voorbeeld lees je bij nummer 16.
Wat langzaam aangroeit
9. Vet
Met vet in de afvoer maak je geen vrienden. De gemeente niet, de provincie niet, die haar rioolpompen ervan moet ontdoen, en ons ook niet. Vet stolt in de leiding en bouwt zich laag voor laag op. Het is een van de hardnekkigste vervuilingen. Het kost veel tijd om weg te halen, de handschoenen kunnen na afloop weg, de veren moeten door de wasstraat en drie weken later hangt de lucht nog in de auto. Vet hoort in de afvalbak en bij een bedrijfskeuken in de vetafscheider.
10. Zeepresten
Meer wasmiddel maakt de was niet schoner. Een klant van ons dacht van wel en deed bij elke wasbeurt twee extra wasblokjes in de trommel. Het gevolg: de was ging stinken, de afvoer raakte verstopt en na een overstroming trok de vloer krom. Een duur blokje zeep. Wat te veel is, zet zich af in de afvoer, en na verloop van tijd loopt die dicht.
11. Ontstoppingskorrels
Een middel tegen verstoppingen dat verstoppingen veroorzaakt. Bij te veel korrels klonteren ze samen in de leiding tot een massa die zo hard wordt als glas. Een sifon kan er compleet door vervormen. Dan zit er niets anders op dan het leidingwerk eruit te knippen en te vervangen. Het doet simpelweg niet wat het belooft.
12. Haren
Wie dochters heeft, kent het: af en toe vis je de haren uit de doucheput. Haren spoelen niet weg. Ze blijven haken en vormen met zeepresten een prop. Een klant van ons trok het putje uit de vloer en spoelde de plukken haar met de douchekop de afvoer in. Hij dacht ervan af te zijn. Een paar maanden later zat zijn doucheafvoer van begin tot eind massief dicht met haar. Haal ze uit het putje en gooi ze in de afvalbak.
13. Urinesteen
Urine laat een harde aanslag achter. In de afvoer van een urinoir, of van een wastafel die daarvoor wordt gebruikt, groeit die langzaam dicht. Een ouder echtpaar vroeg zich af hoe de wastafel die ze amper gebruikten toch verstopt kon raken. Toen de veer eruit kwam, rook de hele kamer het antwoord. De wastafel bleek 's nachts als urinoir te dienen. Dat scheelde een stukje lopen.
14. Zand en modder
Voor de derde keer in een maand zat bij een gezin de doucheafvoer massief dicht met zand en modder. We zogen de buis leeg en controleerden hem met de camera: brandschoon. Een week later zat alles weer dicht. Na wat navraag in het gezin bleek een van de drie voetballende zoons elke zaterdag de voetbalschoenen van alle drie onder de douche af te spoelen. Zo verdwenen er elke week kilo's zand in de doucheput. Het zakt naar het laagste punt en blijft daar liggen.
Wat er niet in thuishoort
15. Keukenpapier en doekjes
Toiletpapier valt in water uit elkaar. Keukenpapier en schoonmaakdoekjes doen dat niet. Ze blijven heel en vormen een prop. Een jonge sporter smeerde zich sinds zijn fitnessabonnement in met een dure, vette zalf. Het teveel veegde hij af met keukenpapier, dat hij door het toilet spoelde. In één week moesten we drie keer komen voordat we de oorzaak hadden gevonden. De rekening betaalde hij, op aandringen van zijn moeder, uit zijn spaarpot.
16. Maandverband, tampons en condooms
Ze lossen niet op en blijven achter elke oneffenheid in de leiding hangen. Een afvalbakje in het toilet voorkomt veel.
Soms leveren ze ook een ongemakkelijk moment op. Een bewoonster legde de vijf condooms die we uit haar afvoer hadden gehaald op een schoteltje op het aanrecht, klaar voor een gesprek met haar man. Bij de camera-inspectie later die week bleek dat de alleenstaande buurman op dezelfde leiding was aangesloten. Dat was voor ons ook even slikken: hoe vertel je zoiets?
17. Textiel
Van een vaatdoek tot kledingstukken en handdoeken: textiel in het riool zet een leiding volledig vast. In de gevangenis van Scheveningen had een gedetineerde zichzelf een uitdaging gesteld: zoveel mogelijk textiel nat maken en via zijn roestvrijstalen toiletpot het riool in wringen, tot dat helemaal vastzat. Hij was gekomen tot halverwege de gang, waar de hoofdleiding in het beton is gestort. Via de gang trokken we er onder luid applaus drie handdoeken, een dekbed en een kwart kussen uit.
Ook een onderbroek hebben we er weleens uit gehaald, van iemand die na een avond stappen het toilet net niet op tijd haalde en het bewijs doortrok.
18. Kattenbakkorrels
Kattenbakvulling is gemaakt om vocht op te nemen en te klonteren. In een leiding doet het precies dat. Onderin een appartementencomplex zat de riolering zo dicht dat het afvalwater door de gang liep. Toen we de buis buiten hadden opgegraven en de ontstoppingsdop eraf hadden gedraaid, was de oorzaak duidelijk: kilo's kattenbakkorrels. Ze kwamen van een oudere bewoonster op de derde verdieping, die ons steeds koffie had gegeven. Ze kon de kattenbak niet meer tillen en had zo een oplossing gevonden. De buren zouden haar voortaan een handje helpen.
19. Roerstaafjes en ander klein afval
In de pantry van een kantoor verdwijnt van alles in het putje van de gootsteen. Roerstaafjes gaan dwars in de sifon zitten en vangen de rest op. Ons record is dertig stuks in één afvoer; daar moet echt moeite zijn gedaan om de laatste er nog bij te krijgen. De leidinggevende hing een afdruk van de foto op het keukenkastje.
20. Speelgoed
Speelgoedauto's passen precies in een toiletpot, en komen er niet vanzelf weer uit. Huilend keek een jongetje toe hoe we tien speelgoedautootjes uit de gedemonteerde toiletpot haalden, en nog harder toen ze in de vuilniszak gingen. Hij moest ervan leren, maar zijn verdriet was zo groot dat we de fooi die we van zijn moeder kregen aan hem gaven. Om een mooi nieuw autootje van te kopen.
21. De kop van de toiletborstel
Pompen met de toiletborstel kan een verstopt toilet losmaken, zie tips en trucs. Een ijverige klant had dat ook gelezen. Maar de borstel krijg je daarna nooit meer schoon, en bij hem schoot de kop van de steel. Die zat achterin de pot, bijna in het riool.
22. Toiletblokjes
De houder van een toiletverfrisser laat los van de rand en verdwijnt bij het doorspoelen in de afvoer. Prettig is het voor niemand als er dan een vreemde, met handschoenen aan, de toiletpot ervan zit te ontdoen.
23. Telefoons
Wat in een achterzak zit, valt bij het toilet zo in de pot. Telefoons zijn de bekendste, en ze blijven in de bocht van de afvoer steken. Bij een nieuwe moskee in Rotterdam moesten de bezoekers wennen aan de hurktoiletten: wie de broek laat zakken, moet eerst de telefoon uit de achterzak halen. In de eerste week zat de afvoer meerdere keren verstopt. De grootste vangst: drie telefoons in één keer.
24. Voorwerpen die klem zitten
Soms toont de camera iets wat niemand verwacht. Een bewoonster die met ons meekeek, zag een gezicht op het scherm en was er niet meer van af te brengen: er lag een lijk in haar riool. Wij wisten dat dat nooit in een buis van 110 mm past. Na wat graafwerk bleek het een hondenspeeltje: een kunststof bot met aan beide kanten een gezicht. Zonder camera-inspectie blijft zo'n oorzaak onvindbaar.
25. Vuil in de dakgoot
Bladeren, een bal of ander voorwerp bij de uitloop van de goot: het regenwater kan niet weg en zoekt een andere weg, meestal langs de gevel. Uit één uitloop trokken we eens, hangend uit het slaapkamerraam, een flink stuk rubberen speelgoed voor volwassenen. De bewoonster had er maar één ding over te zeggen: "Maar die is niet van mij."
Wat kun je ermee?
- Bij aanleg en verbouwing: let op afschot, ruime bochten en voldoende beugels, en controleer na afloop of alles doorloopt.
- Bij gebruik: vertel bewoners en gebruikers wat niet in de afvoer hoort. Alleen toiletpapier lost op.
- Bij een verstopping die terugkomt: laat de oorzaak in beeld brengen in plaats van steeds opnieuw te ontstoppen.
Zelf iets proberen bij één verstopte afvoer? Lees wat je veilig zelf kunt doen. Zit het vast, dan maken wij de leiding weer vrij: ontstoppen en reinigen.
